ĐƯỜNG DÂY NÓNG

  • Vắc xin 0988777700
  • Sinh phẩm 0988778811
  • Dược phẩm 0988778338
  • OTC 0988778822
  • Safpo 0988777700
  • Fastex 0988777766
Home Cẩm nang Tâm lý Suy nghĩ của người dân về tiêm phòng cúm chưa thay đổi…
Suy nghĩ của người dân về tiêm phòng cúm chưa thay đổi…

Trước sự bùng phát của nhiều dịch bệnh truyền nhiễm với hàng triệu ca bệnh mỗi năm, sự quá tải của bệnh viện, nhu cầu phòng bệnh từ gốc được đặt ra bức thiết hơn bao giờ hết.


Nhưng, câu chuyện về tiêm chủng - biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất - lại đang khiến không chỉ người dân và cả nhà quản lý quan tâm lo lắng. GS - TS Nguyễn Trần Hiển đã trao đổi với báo Lao Động nhưng tâm tư, trách nhiệm của những người làm tiêm chủng, trên 2 vai trò là Viện trưởng Viện Vệ sinh dịch tễ và Chủ nhiệm chương trình tiêm chủng mở rộng (TCMR) hiện nay.

 

tintuc01-130814

 

Thưa ông, dù rằng đang tồn tại tới 3 chủng cúm A có khả năng gây tử vong cao là H7N9, H5N1, và gần đây là sự trở lại của H1N1, nhưng dường như cộng đồng ít để ý phòng bệnh cho chính mình. Phải chăng những lời cảnh báo của ngành dự phòng đang bị “nhàm” đi?


- Với tiêm vắc xin phòng cúm, đúng là người dân vẫn chủ quan, bởi ai cũng nghĩ bị cúm lành tính, sớm muộn rồi tự khỏi. Ngay cả với cán bộ y tế là những người hằng ngày tiếp xúc với bệnh nhân cũng rất ít người chủ động tiêm phòng. Thời điểm năm 2009, VN đã làm đề án triển khai tiêm miễn phí vắc xin cúm A/H1N1 đại dịch do Tổ chức Y tế thế giới (WHO) tài trợ, nhưng cuối cùng cũng không triển khai được do có tin đồn vắc xin không an toàn xảy ra một số tai biến. Đến nay, dù có nhiều dịch cúm đang lưu hành, suy nghĩ của người dân về tiêm phòng cúm chưa thay đổi.


Tất nhiên, do tiêm vắc xin phải trả tiền, thế nên chỉ có những người thực sự quan tâm đến sức khỏe, một số cơ quan, các tổ chức quốc tế coi trọng phòng bệnh mới thường xuyên tiêm phòng cho mình và nhân viên. Trong khi đó, vắc xin cúm được dùng khá phổ biến ở các nước phát triển, làm giảm mắc và tử vong do cúm mùa thông thường ở trẻ và người già. Vì thế, chúng tôi đang cố gắng đưa ra các bằng chứng khoa học từ chương trình giám sát cúm để có thể có thể khuyến cáo cụ thể cho cộng đồng, đồng thời tư vấn cho Bộ Y tế ra chính sách về tiêm phòng cúm cho người dân.


Nhưng ngoài những khuyến cáo chung chung rằng người dân nên đi tiêm phòng cúm, lại chưa có bằng chứng nào rõ ràng về thiệt hại hay gánh nặng của bệnh cúm. Trong khi đó thì những chủng cúm có độc lực mạnh, gây lo ngại nhất như cúm A/H5N1 hay H7N9 như hiện nay lại chưa có vắc xin?


- Cũng vì nhiều trường hợp cúm là nhẹ và tự khỏi, người dân không đến bệnh viện nên không có số liệu đầy đủ về dịch cúm. Tổng hợp từ các cơ sở y tế, có khoảng 1 triệu ca cúm/năm. Nhưng trên thực tế, số người mắc có thể gấp 10 lần như vậy. Viện vệ sinh dịch tễ TƯ đang nghiên cứu về gánh nặng bệnh cúm ở miền Bắc, Nam, Tây Nguyên, nhằm đánh giá tác động của vi rút cúm tới các ca viêm phổi nặng và tử vong do viêm phổi.


Trong 4 tháng đầu năm nay, hơn 30% ca viêm phổi nặng có liên quan với vi rút cúm. Đây chắc chắn không phải là con số nhỏ. Và trong số dương tính thì vi rút cúm A/H1N1 đang chiếm 70,6%. Dù chưa có dấu hiệu là cúm A/H1N1 hiện nay đã biến chủng với độc lực cao hơn, đã có một số trường hợp bệnh nặng và ít nhất 3 người tử vong do vi rút cúm. Thế nên, ở thời điểm nào, chúng tôi cũng khuyến cáo nên tiêm phòng cúm.


Trở lại câu chuyện khi mà tới đây vắc xin cúm A/H5N1 (do Cty vắc xin sinh phẩm số 1 nghiên cứu và phát triển sau 8 năm mới thành công) sẽ được nghiệm thu. Nếu vắc xin này được đưa ra sử dụng trên người thì cũng phải cân nhắc kỹ đến chi phí hiệu quả, sẽ tiêm cho đối tượng nào vì hiện nay tỉ lệ người mắc H5N1 hiện nay rất thấp.


Gần đây, một loạt những sự cố liên quan đến tiêm vắc xin Quinvaxem. Theo ông, điều này có làm xao nhãng đi nhu cầu tiêm phòng của người dân khi mà sự an toàn tiêm chủng luôn được đặt cao nhất?


- Thực tế và kinh nghiệm trong hơn 25 năm qua của Chương trình TCMR ở VN và các nước trên thế giới cho thấy rõ tiêm chủng là biện pháp phòng bệnh hiệu quả nhất. Ở VN, trong nhiều năm liên tục tỉ lệ tiêm chủng đầy đủ ở trẻ em đều đạt trên 90%. Qua đó, nhiều bệnh nhiễm trùng có vắc xin dự phòng đã giảm đi hàng chục đến hàng trăm lần. Bệnh đậu mùa đã được thanh toán cuối những năm 1970, bại liệt được thanh toán vào năm 2000, loại trừ uốn ván sơ sinh năm 2005. VN cũng đang tiến tới loại trừ sởi và khống chế viêm gan B trong những năm tới.


Tỉ lệ tử vong ở trẻ dưới 5 tuổi đã giảm từ 56/1.000 trẻ đẻ sống năm 1990 xuống còn 15,5/1.000 vào năm 2011. VN đã đạt được mục tiêu thứ IV của thiên niên kỷ trước thời hạn. Nếu không có sự góp sức của tiêm chủng, không thể có những thành tựu trên. Trong tiêm chủng, an toàn luôn được coi trọng hàng đầu. Một vắc xin khi đưa ra sử dụng trong cộng đồng đã phải qua thử nghiệm chặt chẽ. Khi sử dụng ở VN, vắc xin Quinvaxem đã tuân thủ đầy đủ quy định thẩm định về an toàn, chất lượng thông qua thử nghiệm lâm sàng và kiểm định chất lượng trong phòng thí nghiệm.


Tuy nhiên, với cơ thể con người, vắc xin cũng là một chất lạ, có thể xảy ra phản ứng quá mẫn hoặc sốc phản vệ. Nhưng tỉ lệ này là rất thấp và có thể xử trí được khi người tiêm được theo dõi và được đưa đến cơ sở y tế kịp thời để điều trị. Vì thế, nếu cân nhắc giữa lợi ích khi tiêm và những phản ứng có thể xảy ra thì quyết định tiêm phòng vẫn là điều có lợi hơn.


Vậy còn phản ứng của chính những người làm dự phòng trước những tai biến liên quan đến tiêm Quivaxem ra sao?


- Tiêm Quinvaxem hiện nay là mối quan tâm lo lắng không chỉ của người dân mà cả của cán bộ y tế sau những tai biến trong thời gian qua. Chúng tôi và các chuyên gia lâm sàng, dịch tễ và tiêm chủng của WHO đã phân tích từng trường hợp, và kết quả cho thấy phần lớn những cháu bé tử vong đều mắc một bệnh nào đó kèm theo như viêm phổi, viêm phế quản, tay chân miệng, nhiễm trùng huyết. Trên thực tế, mỗi năm ước tính có khoảng 120 trẻ em tử vong sau khi tiêm vắc xin Quinvaxem là do các nguyên nhân khác chứ không phải là do vắc xin. Một vài ca có phản ứng nặng liên quan đến vắc xin, nhưng so với số trẻ được tiêm thì phản ứng không mong muốn sau tiêm Quinvaxem ở VN cũng chỉ dưới 1/1 triệu, trong khi đó theo WHO, tỷ lệ cho phép là 20/1 triệu.


Vắc xin này hiện đã được sử dụng ở hơn 90 quốc gia với hơn 100 triệu liều/năm. Vì thế, qua xem xét số liệu cả trong nước và trên thế giới, chưa thấy có bằng chứng khoa học về sự liên quan chất lượng vắc xin và tai biến sau tiêm. Chúng tôi đang tiếp tục phân tích kỹ các phản ứng sau tiêm nặng, và chờ thêm kết quả xét nghiệm độ an toàn của các lô vắc xin có liên quan đến tai biến sau tiêm tại một phòng xét nghiệm độc lập của WHO. Các lô vắc xin đã có liên quan đến tai biến đã tạm dừng sử dụng. Nhưng việc dừng toàn bộ vắc xin Quinvaxem cần được cân nhắc kỹ dựa trên các bằng chứng khoa học và phải có vắc xin khác thay thế. Bởi nhu cầu phòng bạch hầu, ho gà, uốn ván, viêm gan B và viêm phổi/viêm màng não mủ do Hib cho trẻ vẫn là rất cần thiết. Trong khi chưa có bằng chứng cụ thể của các tai biến, người dân cần tin tưởng vào chương trình TCMR, tiếp tục đưa con em mình đi tiêm dự phòng.


Vậy phụ huynh cần có thái độ ứng phó thế nào cho đúng đắn, hợp lý trước những sự cố và cả việc chưa có bằng chứng khoa học xác đáng nào về Quinvaxem liên quan đến tiêm chủng hiện nay?


- Không chỉ về chất lượng vắc xin, dư luận xã hội còn quan tâm về điều kiện tiêm chủng, hệ thống bảo quản vắc xin. Chương trình TCMR ở VN hiện đang có một hệ thống dây chuyền lạnh bảo quản vắc xin khá tốt từ TƯ đến địa phương. Bên cạnh đó, trên vỏ nhãn của lọ vắc xin Quivaxem được gắn chỉ thị nhiệt độ. Nếu vắc xin không được bảo quản đúng thì chỉ thị đó sẽ đổi màu và có thể dễ dàng phát hiện ra, loại bỏ đi không tiêm.


Cha mẹ cho con đi tiêm cần hiểu rõ lịch tiêm, quy trình tiêm chủng an toàn, và những nguy cơ phản ứng dị ứng, sốc hoặc quá mẫn cảm của trẻ với thành phần của vắc xin, đồng thời theo dõi chặt chẽ trẻ sau tiêm 48h. Nếu trẻ có các biếu hiện sốt cao, quấy khóc kéo dài, li bì, co giật, khó thở, tím tái phải đến ngay cơ sở y tế để được xử trí, điều trị kịp thời. Đặc biệt là khi đi tiêm, phụ huynh cần nói rõ tiền sử sức khỏe, tiền sử tiêm chủng và phản ứng sau tiêm, tiền sử dị ứng của trẻ cho nhân viên y tế. Nếu tiêm mũi 1 mà trẻ có sốt cao, khóc kéo dài, li bì, co giật thì mũi 2 cân nhắc không nên tiếp tục. Cha mẹ cũng nên tuân thủ yêu cầu lưu lại nơi tiêm 30 phút, thời gian này đủ để phát hiện phản ứng sốc phản vệ là tai biến nặng nhất ở trẻ.


Thưa ông, trong bối cảnh nhiều dịch bệnh mới nổi, nhu cầu tiêm chủng phòng bệnh của người dân vẫn rất cao, chương trình TCMR có bổ sung thêm các loại vắc xin khác tiêm miễn phí ngoài 11 vắc xin đã có hiện nay?


- Dự kiến năm 2014, VN sẽ triển khai tiêm phòng vắc xin sởi - rubella cho đối tượng trẻ từ 9-14 tháng tuổi trong toàn quốc do Liên minh toàn cầu về vắc xin và tiêm chủng tài trợ. Theo kết quả phân tích dịch sởi diễn biến năm 2009 thì tỉ lệ mắc bệnh cao nhất ở 2 đối tượng là trẻ 3-5 tuổi và người trưởng thành từ 20-24 tuổi. Ngoài việc triển khai tiêm miễn phí cho trẻ em, chương trình cũng vận động những người lớn ở độ tuổi nguy cơ cao đến tiêm phòng sởi. Việc này nhằm mục tiêu đến năm 2017, cùng với thế giới, VN khống chế tỉ lệ mắc căn bệnh này trong cộng đồng dưới 1 ca/1 triệu người. Tiếp theo, chúng tôi dự kiến đưa vào TCMR các vắc xin mới phòng vi rút rota (tác nhân của hơn 60% trường hợp trẻ nhập viện vì tiêu chảy nặng hiện nay) và viêm phổi do phế cầu.


Theo laodong.com.vn
GS - TS Nguyễn Trần Hiển - Viện trưởng Viện Vệ sinh dịch tễ TƯ:


Tin cũ hơn:

Đối tác